De stad heeft reeds jaren de erfpacht verworven over de site. De kerk doet dienst voor allerlei activiteiten. De schaatsbaan in de kerstperiode is een echte topper. Vele delegaties van steden uit binnen- en buitenland zijn komen kijken. Het initiatief heeft al hier en daar navolging gekregen. 2026 is het Trudojaar en er zijn vele activiteiten gepland. In november van het voorbije jaar is het begonnen met een optocht van de verenigingen met vaandels door de stad. De apotheose is voorzien in het najaar.

Ze hebben gemerkt dat in de etalages van leegstaande winkelpanden in de Luikerstraat en in de Stapelstraat kunstwerken zijn geplaatst, en dat er stickers op vitrines van leegstaande winkels zijn. Dit is een nieuwigheid. Ze gaan een kijkje nemen. Ze zijn blij verrast en vinden dat dit bijdraagt aan de aangename sfeer die de winkelstraten nu uitstralen. Ze vergelijken met de treurige aanblik van veel leegstaande panden tot voor kort. Dominic is in de wolken: “Bro, kijk eens hoe groot die kunstwerken zijn, zo zie je ze tenminste.” Trudo merkt op: “En er zijn ook cartoons bij. Dat tovert een glimlach op het gelaat.”

De volgende dag gaan Dominic en Trudo eens kijken naar een demonstratie van een uitvindsel. Op de Grote Markt is het te doen. Er is veel volk komen opdraven. Zelfs de minister-president van de Vlaamse regering is present. Het gaat om de ‘teletijdmachine’, een uitvinding van professor Frank Dewinne. Vandaag is een test gepland: een korte verkenningstrip naar het toekomstige jaar 2029. Er zijn veel kandidaten voor deze eerste vlucht naar de toekomst. Men heeft er niet voor gekozen om het meest geboden geld te laten bepalen wie deze vlucht kan doen. Men heeft een loting voorgenomen onder het volk op de Grote Markt. Uit nieuwsgierigheid doen Dominic en Trudo mee aan die loting. Verrukking op hun gezicht wanneer ze beiden uitgeloot worden! Na enige instructies nemen ze plaats in de teletijdmachine. Professor Frank Dewinne bedient zélf als beroemde tijd- en ruimtereiziger de machine. Hij stelt hen gerust. Hij zal hen na drie dagen terughalen. Spannende ogenblikken. Drie, twee, één, FLITS, daar gaan ze. Dominic en Trudo reizen al vliegend door de tijd. 

Ze werden opgeschrikt door ruiters die aankwamen. Het koppeltje maakte zich snel uit de voeten. Dominic en Trudo verstopten zich aan de rand van het bos. De ruiters hielden halt terwijl ze hun paarden lieten drinken aan de beek. De leider van het groepje keek rond zich. “Da siet er niet slecht aus. Ein bach, die heirbaan, eines dorf. Hei kos ich wal eine niederlassung machen, unde ne kirche bauen”. “Da godje hei toch nè duun, Tru?” wierp een ruiter tegen. “Veurwa nè, zei de leider, ich duun toch wa ich wil. Wee gie mich teigenhaan? Ich sen toch ni veur niks nen eidelman.” Trudo was verrukt zijn naam te horen. Hij wilde uit het struikgewas te voorschijn komen om zijn naamgenoot te groeten, maar Dominic hield hem tegen. Dominic en Trudo beseften nog niet dat ze getuige waren van een historische gebeurtenis.

Dominic en Trudo waren in grote paniek. Ze hadden weer de reflex dat de mensen best niet wisten dat zij uit een andere tijd kwamen. Wie weet riskeerden ze de brandstapel! Ze gingen vlug weg uit de drukte op de Grote Markt. Ze klopten aan de poort van de Minderbroeders aan en legden uit dat ze minderbroeders waren en dat ze op pelgrimstocht waren en dat ze gehoord hadden dat ze bij hun broeders terecht konden. “Natuurlijk, zei de broeder die was komen opendoen, gasten zijn altijd welkom bij ons en zeker collega-minderbroeders.” Hij leidde hen naar een vertrek en vroeg hen daar te wachten. Dominic en Trudo deden haastig hun polshorloges uit en verstopten die in hun pij. Ze voelden zich al heel wat beter, zo dicht bij huis. Ze lieten gewillig het haar op hun kruin kaal scheren. De rol van minderbroeders van vroeger lag hen wel.

Trudo waagde het om iemand aan te spreken om te vragen waar het park was: “menier, moe is et park?” De man keek hem aan alsof hij het in Keulen hoorde donderen. Hij was verbaasd dat iemand hem aansprak met de titel ‘menier’ en hij wist van geen park, hij wist zelfs niet wat een park was. Trudo had dadelijk door dat hij een fout had gemaakt: iemand van het gewone volk aanspreken met een titel die voorbehouden was voor mensen van adel. Iets later kwamen ze aan de plek waar het park behoorde te zijn. Daar waren ze getuige van een buurt met lemen huisjes en strooien daken en waar het stonk naar uitwerpselen van dieren en mensen. De bewoners noemden deze buurt ‘de hel’.

De derde dag begon weer met hetzelfde. De oogst zat er bijna op. Het werk werd vroeger gestopt want het oogsten werd die dag voltooid. Voor Dominic en Trudo niets te vroeg want ze waren bekaf. Ze waren getuige van de terugkeer van de kudde: de koeien die terugkwamen van de gemeenschappelijke weide, de ‘gemeijnte’ waar ze in de koeiencrêche gebleven waren voor de dag. Een aandoenlijk schouwspel, het deed hen denken aan het beroemd werk van Pieter Broskam.

De oogst zat erop en ze hadden wat geld verdiend waarmee ze een tijdje konden rondkomen. Ze togen terug naar de stad. Toen ze de stad naderden stonden ze versteld van hoe mooi de aanblik was. Ze waren een beetje nerveus toen ze bij de Brustempoort aankwamen. Maar gelukkig was het dezelfde poortwachter die hen herkende van een paar dagen daarvoor. Ze gingen recht naar een herberg en bestelden er elk een pot bier. De waard raadde hen een bier aan van de abdij. Het bier schuimde mooi maar de smaak was niet dezelfde als van het abdijbier dat Dominic en Trudo kenden. Toen ze er iets over vroegen aan de waard, antwoordde hij dat nochtans zuiver water van de Cicindriabeek was gebruikt en dat het bier bewaard was in echte houten vaten. Dominic en Trudo fronsten de wenkbrauwen: ‘zuiver water van de Cicindriabeek’ dat konden ze niet goed geloven. Ze betaalden met klinkende munt.

Na de middag was er een spektakel aangekondigd. Het werd omgeroepen van op de toren van het stadhuis na het beiaardspel. “Tijl Uilenpiegel is in de stad en hij zal op een touw gaan van de toren van het stadhuis naar de toren van de hoofdkerk”. Inderdaad, er was een touw gespannen tussen het stadhuis en de kerk. Er verzamelde zich een grote menigte om dit spetakel te zien. Tijl Uilenspiegel, in narrenpak met opvallende kleuren, verscheen op het balkon van het stadhuis. Hij balanceerde gevaarlijk met een lange stok met aan weerszijden een zwaar uitziende bol. Het publiek applaudisseerde enthousiast toen hij de kerktoren bereikte. Dominic en Trudo durfden het niet goed tegen elkaar zeggen, maar ze dachten allebei dat ze de marktkramer van de pistoleekes herkenden in Tijl Uilenspiegel.

Plots voelden ze een snok. Dan nog één. FLITS.

Ze trokken erop uit naar buiten. Ze gingen voorbij het Speelhof dat er uitzag zoals ze zich hadden voorgesteld. Het Speelhof behoorde ooit bij de abdij. Het zal ook wel verkocht zijn na de Franse revolutie, dacht Trudo. Iets verderop kwamen ze in Melveren. Daar begon het plots te regenen. Ze gingen schuilen in een koeienstal. Ze hadden er het prettig gezelschap van vier koeien. Die lieten hen juist genoeg plaats om recht te staan in de stal. Die koeien kunnen toch tegen de regen, dachten Dominic en Trudo. Ze duwden ze buiten en maakten zo plaats om te zitten. Dominic had niet goed gekeken waar hij zich neerzette en ging in een koeienflap zitten. “Godverdomme!” riep hij uit, en onmiddellijk daarna herpakte hij zich: “God-verbiedt-het-vloeken”. Hij was tenslotte nog altijd een broeder, ook al was dat in deze tijd niet ‘bon ton’.

Het gonsde daar van een gerucht: er werd verteld dat Sint-Truiden gekozen was om er een tentoonstelling van Limburg te houden. Het was een navolging van de wereldtentoonstellingen in Londen en in Parijs. De provincie Limburg wilde er de verwezenlijkingen en de nieuwigheden in de landbouw, de industrie, de handel en de cultuur tonen aan het ruime publiek. Sint-Truiden zou zichzelf tonen. Er zou een afvaardiging zijn van de Sint-Truidense kantschool, er zou een paviljoen zijn van de Sint-Truidense handel in koloniale waren Balthus, verschillende handel- en horeca-zaken zouden er stand houden. Het was zes jaar geleden dat de steenkoollagen in Limburg waren ontdekt. Bij deze gelegenheid werd er vooruit gekeken. Daarom was er een groot paviljoen van de mijnen voorzien. Er werd veel volk verwacht. Er zouden concerten gehouden worden en er zou vuurwerk zijn. Er werd al gespeculeerd dat koning Leopold II op bezoek zou komen.

De opbouwwerken waren volop bezig. Dominic en Trudo kenden dat deel van de stad nog van vorige keer. Toen was het een buurt met lemen huisjes en strooien daken. De buurt noemde ‘de hel’. Nu was de buurt opgeruimd en was er het stadspark ontwikkeld, met een vijver en een muziekkapel boven op een heuveltop.

De boerenmensen verklapten stilletjes ook dat de dag nadien, op Paasdag, een hanengevecht zou gehouden worden in een herberg in Zepperen. Er werd hen op het hart gedrukt dat ze het moesten stil houden, want het was verboden. Dus wilden de beide minderbroeders dat wel eens meemaken. Ze namen in de namiddag de kasseiweg naar Zepperen. Het viel hen op dat hier op den buiten nog veel lemen huizen werden gebouwd terwijl ze in de stad vooral huizen van steen hadden gezien. In Zepperen vonden ze de herberg De Drie Koningen op het dorsplein. Ze gingen de herberg binnen en vroegen of ze daar konden overnachten. De Sint-Genoveva kerk en de herberg De elf uren mis waren niet open. In de Sint-Genoveva kerk waren er schilderwerken aan de gang. Een paar lokale ververs hadden deze opdracht bemachtigd; ze heetten Kim Vanmechelen en Roland Herck. De waard van de herberg wilde de twee berooide broeders wel toestaan om op de grond te slapen nadat de klanten weg waren. Dominic en Trudo vonden het goed. De klanten bleven op paaszaterdag lang plakken. Dominic en Trudo bleven de hele avond luisteren naar de verhalen. 

Dominic en Trudo hadden uitgekeken naar het hanengevecht. Het begon achter de herberg waar de vechthanen moesten oefenen of proberen zoals men dat heette. De vechthanen zagen eruit als slangen, met kale kop en afgeschoren kam en lappen. Er werd over de hanen gespeculeerd of zij echt vechtersbloed hadden. Na het proberen werden de sporen, vervaardigd uit afgezaagde uiteinden van koehorens, aangedaan en kon de echte kamp beginnen in het strijdperk achter de herberg. Weddenschappen werden afgesloten. Bij het vechten, de eigenlijke ‘combat’, werd er hevig gesupporterd. Dominic en Trudo hadden al gauw door dat men vechtlust bedoelde als men sprak over ‘vuur’. De mensen stoven uiteen toen ze hoorden dat de ‘sjampetter’ eraan kwam.

Juist op dat ogenblik voelden ze weer een snok. Nog een snok. FLITS. Dominic en Trudo hoopten dat het deze keer de goede keer zou zijn.

Dominic en Trudo belandden onzacht op de straatstenen in een dorp. Mensen liepen met hun gezicht naar de grond. De sfeer was grimmig. Ze durfden toch iemand aanspreken. Die waarschuwde hen om op te passen voor de Duitsers. Ze begrepen dat ze terechtgekomen waren in de oorlogstijd. Ze zagen een aanwijzer van Brustem staan en iets verderop stond een soldaat aan een checkpoint. Ze aarzelden even, maar beseften dat het verdacht overkwam als ze zouden terugdraaien voor een checkpoint. Dan maar doorgaan. De soldaat groette hen en vroeg naar hun papieren: “Eure Papiere, bitte”. Ze wisten niet goed welke papieren ze moesten tevoorschijn halen. ”Wir sind Minderbroeders, euh Minder brüder, euh Franciskaner Brüder” kon Trudo uitbrengen. Dominic haalde een paar bladzijden te voorschijn met psalmen die hij nog bij zich had. De soldaat bestudeerde ze aandachtig. Hij begon luidop te zingen van Hosanna in der Höhe. “Entschuldigen Sie mich bitte, zei hij, Ich sang immer in der Schwebebahn in meiner Heimatstadt Wuppertal, so von Hosanna in der Höhe. Ach, die Menschen sind doch alle Brüder, nicht?” voegde hij er vriendelijk aan toe. Dominic en Trudo beaamden. Ze maakten zich gauw uit de voeten toen ze hun papieren teruggekregen hadden. “Oef, zuchtte Trudo, we zijn dus in Brustem tijdens de oorlog”. ”Onwaarschijnlijk” siste Dominic. Trudo bekeek hem verveeld.

De man en de vrouw stelden zich voor. Het waren vader en dochter. Ze heetten Jef en Alphonsine. Ze nodigden Dominic en Trudo uit om de nacht in hun huis door te brengen en de volgende dag mee op zoek te gaan naar de bemanning. “Radio Londen beweert dat zij zich hebben kunnen redden met hun parachutes, en dat ze nog niet opgepakt zijn door de Duitsers”. Dominic en Trudo gingen akkoord met het voorstel. In het huis leefden ook nog de moeder van Jef en het zoontje van Alphonsine. Alphonsine’s man was bij het begin van de oorlog gevlucht naar Frankrijk. Sindsdien had ze niet meer van hem gehoord. De oma maalde cichorei in de koffiemolen. Ze verontschuldigde zich dat ze geen koffie kon zetten, want die was gerantsoeneerd. Dominic en Trudo genoten van hun kom ersatz-koffie. Ze lieten de oma weten dat ‘een goei djat duigd duu, och as et ginne echte kaffie is’.

Terwijl Dominic en Trudo bleven kijken naar het patatten rapen ging Alphonsine naar het bos toe achter het veld. Ze maakte rare geluidjes. Het was alsof ze het geluid van een soort vogel nadeed. Opeens was ze niet meer te zien. Dominic vroeg “Waar is ze nu?” Trudo verbaasd: “Verschwunden”. Dominic en Trudo gingen dan maar de vrouwen helpen patatten rapen. Er kwam een signaal dat ‘pauze’ betekende. Een oudere vrouw vroeg aan een jonge vrouw om haar recht te helpen. Krak! De oudere vrouw zei “Ich val bekan van mene sus”. Een andere vrouw vroeg hetzelfde aan de jonge vrouw, Krak! Een derde vrouw vroeg weer hetzelfde. Krak! “Strien heb ich ginne rug nemee” kloeg de eerste vrouw. De tweede vrouw zei “Amai mene frak, de pruimentijd was beter; tuun mos dje och rèkke in plak van och te bukke”. Algemene instemming. Het duurde lang eer Alphonsine weer verscheen. Ze kwam tegen de minderbroeders zeggen dat ze maar beter terug naar huis konden gaan. Ze moesten tegen Jef zeggen dat ze vier kuikens gevonden had die uit het nest gevallen waren. Zijzelf zou laat thuiskomen, met de allerlaatste tram. Dominic en Trudo stelden geen vragen en namen de tram terug naar Brustem. Ze namen tien kilo patatten mee van het veld.

Het regende de volgende dag. Dus namen Dominic en Trudo de tram naar de stad. Ze kwamen aan in het station van Sint-Truiden. Op het stationsplein zagen ze de zingende wacht van Wuppertal terug. Dominic stootte Trudo aan. “Daar is Alphonsine op haar fiets”. Alphonsine werd staande gehouden door de wacht. Ze keek bedrukt. Dominic en Trudo schoten haar te hulp. Dominic kreeg een ingeving. Hij begon te zingen van Hosanna in der Höhe. De wacht deed of hij hen niet herkende. Hij had opdracht om te controleren. Terwijl hij dat duidelijk maakte aan Dominic, kreeg Trudo van Alphonsine een papiertje toegestopt. Hij stak het gauw weg in de mouw van zijn pij. De wacht riep er een andere soldaat bij en gaf opdracht om Alphonsine naar het hoofdkwartier op de Grote Markt te brengen. De twee minderbroeders maakten zich gauw uit de voeten. Ze waren nog van de emotie aan het bekomen toen Trudo het papiertje uit zijn mouw haalde. Hij las het voor. Het was een adres in Gorsem. Ze besloten om naar dat adres te gaan. Ze huurden een tandem in het fietspunt aan het station. Toen ze buiten kwamen uit het verhuurdepot kloeg Dominic over de hoge prijs: “Vijf cent, Bro; daarmee hadden we vijf fluitjes kunnen kopen”. “Och Bro, je kent de waarde van het geld in 1942 niet, zei Trudo, bovendien moet je het ook zo zien: 2,5 cent de man, dat is niet te veel voor een dag huur van een fiets”.

Terug op het boerenerf merkte Dominic op dat eer een hokje aan een hoek van het erf stond. Het was van hout en had een deur van planken met een hartje erin. Hij vond het best charmant. Hij vroeg aan een van de vrouwen die zich voor de slachting verzameld hadden waarvoor het diende. De vrouw keek hem verwonderd aan “Oh, ken dje da nè? da’s et schijthuis”. Natuurlijk, Dominic kon zich wel voor het hoofd slaan voor zoveel onwetendheid. Hij voelde de aandrang om gebruik te maken van het huisje. Hij was ook nieuwsgierig. Hij deed het deurtje open en zag een houten verhoog, blijkbaar om op te gaan zitten. Er was een rond gat in de plank van het verhoog. Een krant lag in een hoek; er was een stuk afgescheurd van een blad. Hij keek in het gat en zag daar het stuk krant liggen. Het dreef op een bruine brij. Hij ging zitten. Hij moest denken aan de campagne ‘kom van dat gat af’ die onlangs op T.V. was gelanceerd om mensen aan te zetten tot meer bewegen. Hij dacht: hier geldt dit niet, hier moet je tot rust komen. Hier past de slogan ‘zet je gat op het gat’. Hij nam de tijd en begon de krant te lezen. Het bleek een krant van het jaar 1940, twee jaar geleden dus. Zou de krant niet verschenen zijn tijdens de oorlog, vroeg Dominic zich af. Dan hebben ze wel een hele voorraad van kranten aangelegd. Een artikel over de koninklijke Sint-Truidense Voetbal Vereniging die 16 jaar oud geworden was trok zijn aandacht. De krant was zeer dun: nauwelijks vier bladzijden. Ze heette ‘Den Tram’. Toen werd zijn blik geleid naar het hartje in de deur waardoor hij de lucht kon zien. Toen hij het huisje verliet was hij een hoop armer maar een ervaring rijker.

Het varken werd geslacht en het vel werd afgebrand met bosjes stro. Dan ging het varken op de ladder die klaarstond tegen de stalmuur. De ladder werd naast het varken gelegd. Met vereende krachten werd het varken ruggelings op de ladder gedraaid. De hammen naar boven en de kop naar beneden. De ladder met het varken werd rechtop tegen de muur gezet: een ‘geleerd varken’. Dan werd het varken opengesneden om de organen en ingewanden te kunnen verwijderen die uit de buik puilden. Een vochtige damp en een wat weeïge geur stegen op. Dan sloegen de vrouwen aan het werk om de darmen proper te maken en worsten te maken.

Als ze rond keken in de saloon viel de haarsnit of beter het ontbreken daaraan bij de jongeren hen op: jongemannen met lang haar. Hun gespreksgenoten hadden ook lang haar en droegen jeans en hadden een parka-jas. Ze rookten sigaretten die ze zelf rolden met tabak uit een blauw plastic zakje en vloeitjes sigarettenpapier. ‘Samson’ stond er op het zakje, met een leeuw met lange manen als logo. Waren de naam Samson en de manen verwijzingen naar het lange haar van de jongens?

Dominic merkte op dat er slechts een paar meisjes in het saloon waren. Ze zagen er bijna hetzelfde uit als de jongens, met ook lang haar en jeans en parka. Hun gesprekspartners verklaarden dat het er niet altijd zo zacht aan toe ging als vanavond. Soms waren er heuse knokpartijen. De vrouwen hielden daar zo niet van, die hadden hun eigen plaatsen.                        Een oudere man in het gezelschap naast hen liet zich juist ontvallen dat hij liever de mode van enkele jaren geleden had, met mini-rokjes en hot pants voor de meisjes en met hoog opgestoken haar voor de vrouwen. Hij had geen goed woord over voor dat ‘langharig werkschuw tuig’ van tegenwoordig. Hij liet zich meeslepen in zijn betoog en schold een leeftijdsgenoot van Dominic en Trudo uit voor ‘Vaalen Ippie’. Die beschouwde het heimelijk als een compliment. Maar hij beet toch terug: “Mijn flower heeft tenminste power”.