De stad heeft reeds jaren de erfpacht verworven over de site. De kerk doet dienst voor allerlei activiteiten. De schaatsbaan in de kerstperiode is een echte topper. Vele delegaties van steden uit binnen- en buitenland zijn komen kijken. Het initiatief heeft al hier en daar navolging gekregen. 2026 is het Trudojaar en er zijn vele activiteiten gepland. In november van het voorbije jaar is het begonnen met een optocht van de verenigingen met vaandels door de stad. De apotheose is voorzien in het najaar.

Ze hebben gemerkt dat in de etalages van leegstaande winkelpanden in de Luikerstraat en in de Stapelstraat kunstwerken zijn geplaatst, en dat er stickers op vitrines van leegstaande winkels zijn. Dit is een nieuwigheid. Ze gaan een kijkje nemen. Ze zijn blij verrast en vinden dat dit bijdraagt aan de aangename sfeer die de winkelstraten nu uitstralen. Ze vergelijken met de treurige aanblik van veel leegstaande panden tot voor kort. Dominic is in de wolken: “Bro, kijk eens hoe groot die kunstwerken zijn, zo zie je ze tenminste.” Trudo merkt op: “En er zijn ook cartoons bij. Dat tovert een glimlach op het gelaat.”

De volgende dag gaan Dominic en Trudo eens kijken naar een demonstratie van een uitvindsel. Op de Grote Markt is het te doen. Er is veel volk komen opdraven. Zelfs de minister-president van de Vlaamse regering is present. Het gaat om de ‘teletijdmachine’, een uitvinding van professor Frank Dewinne. Vandaag is een test gepland: een korte verkenningstrip naar het toekomstige jaar 2029. Er zijn veel kandidaten voor deze eerste vlucht naar de toekomst. Men heeft er niet voor gekozen om het meest geboden geld te laten bepalen wie deze vlucht kan doen. Men heeft een loting voorgenomen onder het volk op de Grote Markt. Uit nieuwsgierigheid doen Dominic en Trudo mee aan die loting. Verrukking op hun gezicht wanneer ze beiden uitgeloot worden! Na enige instructies nemen ze plaats in de teletijdmachine. Professor Frank Dewinne bedient zélf als beroemde tijd- en ruimtereiziger de machine. Hij stelt hen gerust. Hij zal hen na drie dagen terughalen. Spannende ogenblikken. Drie, twee, één, FLITS, daar gaan ze. Dominic en Trudo reizen al vliegend door de tijd. 

Ze werden opgeschrikt door ruiters die aankwamen. Het koppeltje maakte zich snel uit de voeten. Dominic en Trudo verstopten zich aan de rand van het bos. De ruiters hielden halt terwijl ze hun paarden lieten drinken aan de beek. De leider van het groepje keek rond zich. “Da siet er niet slecht aus. Ein bach, die heirbaan, eines dorf. Hei kos ich wal eine niederlassung machen, unde ne kirche bauen”. “Da godje hei toch nè duun, Tru?” wierp een ruiter tegen. “Veurwa nè, zei de leider, ich duun toch wa ich wil. Wee gie mich teigenhaan? Ich sen toch ni veur niks nen eidelman.” Trudo was verrukt zijn naam te horen. Hij wilde uit het struikgewas te voorschijn komen om zijn naamgenoot te groeten, maar Dominic hield hem tegen. Dominic en Trudo beseften nog niet dat ze getuige waren van een historische gebeurtenis.

Dominic en Trudo waren in grote paniek. Ze hadden weer de reflex dat de mensen best niet wisten dat zij uit een andere tijd kwamen. Wie weet riskeerden ze de brandstapel! Ze gingen vlug weg uit de drukte op de Grote Markt. Ze klopten aan de poort van de Minderbroeders aan en legden uit dat ze minderbroeders waren en dat ze op pelgrimstocht waren en dat ze gehoord hadden dat ze bij hun broeders terecht konden. “Natuurlijk, zei de broeder die was komen opendoen, gasten zijn altijd welkom bij ons en zeker collega-minderbroeders.” Hij leidde hen naar een vertrek en vroeg hen daar te wachten. Dominic en Trudo deden haastig hun polshorloges uit en verstopten die in hun pij. Ze voelden zich al heel wat beter, zo dicht bij huis. Ze lieten gewillig het haar op hun kruin kaal scheren. De rol van minderbroeders van vroeger lag hen wel.

Trudo waagde het om iemand aan te spreken om te vragen waar het park was: “menier, moe is et park?” De man keek hem aan alsof hij het in Keulen hoorde donderen. Hij was verbaasd dat iemand hem aansprak met de titel ‘menier’ en hij wist van geen park, hij wist zelfs niet wat een park was. Trudo had dadelijk door dat hij een fout had gemaakt: iemand van het gewone volk aanspreken met een titel die voorbehouden was voor mensen van adel. Iets later kwamen ze aan de plek waar het park behoorde te zijn. Daar waren ze getuige van een buurt met lemen huisjes en strooien daken en waar het stonk naar uitwerpselen van dieren en mensen. De bewoners noemden deze buurt ‘de hel’.

De derde dag begon weer met hetzelfde. De oogst zat er bijna op. Het werk werd vroeger gestopt want het oogsten werd die dag voltooid. Voor Dominic en Trudo niets te vroeg want ze waren bekaf. Ze waren getuige van de terugkeer van de kudde: de koeien die terugkwamen van de gemeenschappelijke weide, de ‘gemeijnte’ waar ze in de koeiencrêche gebleven waren voor de dag. Een aandoenlijk schouwspel, het deed hen denken aan het beroemd werk van Pieter Broskam.

De oogst zat erop en ze hadden wat geld verdiend waarmee ze een tijdje konden rondkomen. Ze togen terug naar de stad. Toen ze de stad naderden stonden ze versteld van hoe mooi de aanblik was. Ze waren een beetje nerveus toen ze bij de Brustempoort aankwamen. Maar gelukkig was het dezelfde poortwachter die hen herkende van een paar dagen daarvoor. Ze gingen recht naar een herberg en bestelden er elk een pot bier. De waard raadde hen een bier aan van de abdij. Het bier schuimde mooi maar de smaak was niet dezelfde als van het abdijbier dat Dominic en Trudo kenden. Toen ze er iets over vroegen aan de waard, antwoordde hij dat nochtans zuiver water van de Cicindriabeek was gebruikt en dat het bier bewaard was in echte houten vaten. Dominic en Trudo fronsten de wenkbrauwen: ‘zuiver water van de Cicindriabeek’ dat konden ze niet goed geloven. Ze betaalden met klinkende munt.

Na de middag was er een spektakel aangekondigd. Het werd omgeroepen van op de toren van het stadhuis na het beiaardspel. “Tijl Uilenpiegel is in de stad en hij zal op een touw gaan van de toren van het stadhuis naar de toren van de hoofdkerk”. Inderdaad, er was een touw gespannen tussen het stadhuis en de kerk. Er verzamelde zich een grote menigte om dit spetakel te zien. Tijl Uilenspiegel, in narrenpak met opvallende kleuren, verscheen op het balkon van het stadhuis. Hij balanceerde gevaarlijk met een lange stok met aan weerszijden een zwaar uitziende bol. Het publiek applaudisseerde enthousiast toen hij de kerktoren bereikte. Dominic en Trudo durfden het niet goed tegen elkaar zeggen, maar ze dachten allebei dat ze de marktkramer van de pistoleekes herkenden in Tijl Uilenspiegel.

Plots voelden ze een snok. Dan nog één. FLITS.

Ze trokken erop uit naar buiten. Ze gingen voorbij het Speelhof dat er uitzag zoals ze zich hadden voorgesteld. Het Speelhof behoorde ooit bij de abdij. Het zal ook wel verkocht zijn na de Franse revolutie, dacht Trudo. Iets verderop kwamen ze in Melveren. Daar begon het plots te regenen. Ze gingen schuilen in een koeienstal. Ze hadden er het prettig gezelschap van vier koeien. Die lieten hen juist genoeg plaats om recht te staan in de stal. Die koeien kunnen toch tegen de regen, dachten Dominic en Trudo. Ze duwden ze buiten en maakten zo plaats om te zitten. Dominic had niet goed gekeken waar hij zich neerzette en ging in een koeienflap zitten. “Godverdomme!” riep hij uit, en onmiddellijk daarna herpakte hij zich: “God-verbiedt-het-vloeken”. Hij was tenslotte nog altijd een broeder, ook al was dat in deze tijd niet ‘bon ton’.

Het gonsde daar van een gerucht: er werd verteld dat Sint-Truiden gekozen was om er een tentoonstelling van Limburg te houden. Het was een navolging van de wereldtentoonstellingen in Londen en in Parijs. De provincie Limburg wilde er de verwezenlijkingen en de nieuwigheden in de landbouw, de industrie, de handel en de cultuur tonen aan het ruime publiek. Sint-Truiden zou zichzelf tonen. Er zou een afvaardiging zijn van de Sint-Truidense kantschool, er zou een paviljoen zijn van de Sint-Truidense handel in koloniale waren Balthus, verschillende handel- en horeca-zaken zouden er stand houden. Het was zes jaar geleden dat de steenkoollagen in Limburg waren ontdekt. Bij deze gelegenheid werd er vooruit gekeken. Daarom was er een groot paviljoen van de mijnen voorzien. Er werd veel volk verwacht. Er zouden concerten gehouden worden en er zou vuurwerk zijn. Er werd al gespeculeerd dat koning Leopold II op bezoek zou komen.

De opbouwwerken waren volop bezig. Dominic en Trudo kenden dat deel van de stad nog van vorige keer. Toen was het een buurt met lemen huisjes en strooien daken. De buurt noemde ‘de hel’. Nu was de buurt opgeruimd en was er het stadspark ontwikkeld, met een vijver en een muziekkapel boven op een heuveltop.

De boerenmensen verklapten stilletjes ook dat de dag nadien, op Paasdag, een hanengevecht zou gehouden worden in een herberg in Zepperen. Er werd hen op het hart gedrukt dat ze het moesten stil houden, want het was verboden. Dus wilden de beide minderbroeders dat wel eens meemaken. Ze namen in de namiddag de kasseiweg naar Zepperen. Het viel hen op dat hier op den buiten nog veel lemen huizen werden gebouwd terwijl ze in de stad vooral huizen van steen hadden gezien. In Zepperen vonden ze de herberg De Drie Koningen op het dorsplein. Ze gingen de herberg binnen en vroegen of ze daar konden overnachten. De Sint-Genoveva kerk en de herberg De elf uren mis waren niet open. In de Sint-Genoveva kerk waren er schilderwerken aan de gang. Een paar lokale ververs hadden deze opdracht bemachtigd; ze heetten Kim Vanmachelen en Roland Berck. De waard van de herberg wilde de twee berooide broeders wel toestaan om op de grond te slapen nadat de klanten weg waren. Dominic en Trudo vonden het goed. De klanten bleven op paaszaterdag lang plakken. Dominic en Trudo bleven de hele avond luisteren naar de verhalen. 

Dominic en Trudo hadden uitgekeken naar het hanengevecht. Het begon achter de herberg waar de vechthanen moesten oefenen of proberen zoals men dat heette. De vechthanen zagen eruit als slangen, met kale kop en afgeschoren kam en lappen. Er werd over de hanen gespeculeerd of zij echt vechtersbloed hadden. Na het proberen werden de sporen, vervaardigd uit afgezaagde uiteinden van koehorens, aangedaan en kon de echte kamp beginnen in het strijdperk achter de herberg. Weddenschappen werden afgesloten. Bij het vechten, de eigenlijke ‘combat’, werd er hevig gesupporterd. Dominic en Trudo hadden al gauw door dat men vechtlust bedoelde als men sprak over ‘vuur’. De mensen stoven uiteen toen ze hoorden dat de ‘sjampetter’ eraan kwam.

Juist op dat ogenblik voelden ze weer een snok. Nog een snok. FLITS. Dominic en Trudo hoopten dat het deze keer de goede keer zou zijn.

Dominic en Trudo belandden onzacht op de straatstenen in een dorp. Mensen liepen met hun gezicht naar de grond. De sfeer was grimmig. Ze durfden toch iemand aanspreken. Die waarschuwde hen om op te passen voor de Duitsers. Ze begrepen dat ze terechtgekomen waren in de oorlogstijd. Ze zagen een aanwijzer van Brustem staan en iets verderop stond een soldaat aan een checkpoint. Ze aarzelden even, maar beseften dat het verdacht overkwam als ze zouden terugdraaien voor een checkpoint. Dan maar doorgaan. De soldaat groette hen en vroeg naar hun papieren: “Eure Papiere, bitte”. Ze wisten niet goed welke papieren ze moesten tevoorschijn halen. ”Wir sind Minderbroeders, euh Minder brüder, euh Franciskaner Brüder” kon Trudo uitbrengen. Dominic haalde een paar bladzijden te voorschijn met psalmen die hij nog bij zich had. De soldaat bestudeerde ze aandachtig. Hij begon luidop te zingen van Hosanna in der Höhe. “Entschuldigen Sie mich bitte, zei hij, Ich sang immer in der Schwebebahn in meiner Heimatstadt Wuppertal, so von Hosanna in der Höhe. Ach, die Menschen sind doch alle Brüder, nicht?” voegde hij er vriendelijk aan toe. Dominic en Trudo beaamden. Ze maakten zich gauw uit de voeten toen ze hun papieren teruggekregen hadden. “Oef, zuchtte Trudo, we zijn dus in Brustem tijdens de oorlog”. ”Onwaarschijnlijk” siste Dominic. Trudo bekeek hem verveeld.

De man en de vrouw stelden zich voor. Het waren vader en dochter. Ze heetten Jef en Alphonsine. Ze nodigden Dominic en Trudo uit om de nacht in hun huis door te brengen en de volgende dag mee op zoek te gaan naar de bemanning. “Radio Londen beweert dat zij zich hebben kunnen redden met hun parachutes, en dat ze nog niet opgepakt zijn door de Duitsers”. Dominic en Trudo gingen akkoord met het voorstel. In het huis leefden ook nog de moeder van Jef en het zoontje van Alphonsine. Alphonsine’s man was bij het begin van de oorlog gevlucht naar Frankrijk. Sindsdien had ze niet meer van hem gehoord. De oma maalde cichorei in de koffiemolen. Ze verontschuldigde zich dat ze geen koffie kon zetten, want die was gerantsoeneerd. Dominic en Trudo genoten van hun kom ersatz-koffie. Ze lieten de oma weten dat ‘een goei djat duigd duu, och as et ginne echte kaffie is’.

Terwijl Dominic en Trudo bleven kijken naar het patatten rapen ging Alphonsine naar het bos toe achter het veld. Ze maakte rare geluidjes. Het was alsof ze het geluid van een soort vogel nadeed. Opeens was ze niet meer te zien. Dominic vroeg “Waar is ze nu?” Trudo verbaasd: “Verschwunden”. Dominic en Trudo gingen dan maar de vrouwen helpen patatten rapen. Er kwam een signaal dat ‘pauze’ betekende. Een oudere vrouw vroeg aan een jonge vrouw om haar recht te helpen. Krak! De oudere vrouw zei “Ich val bekan van mene sus”. Een andere vrouw vroeg hetzelfde aan de jonge vrouw, Krak! Een derde vrouw vroeg weer hetzelfde. Krak! “Strien heb ich ginne rug nemee” kloeg de eerste vrouw. De tweede vrouw zei “Amai mene frak, de pruimentijd was beter; tuun mos dje och rèkke in plak van och te bukke”. Algemene instemming. Het duurde lang eer Alphonsine weer verscheen. Ze kwam tegen de minderbroeders zeggen dat ze maar beter terug naar huis konden gaan. Ze moesten tegen Jef zeggen dat ze vier kuikens gevonden had die uit het nest gevallen waren. Zijzelf zou laat thuiskomen, met de allerlaatste tram. Dominic en Trudo stelden geen vragen en namen de tram terug naar Brustem. Ze namen tien kilo patatten mee van het veld.

Het regende de volgende dag. Dus namen Dominic en Trudo de tram naar de stad. Ze kwamen aan in het station van Sint-Truiden. Op het stationsplein zagen ze de zingende wacht van Wuppertal terug. Dominic stootte Trudo aan. “Daar is Alphonsine op haar fiets”. Alphonsine werd staande gehouden door de wacht. Ze keek bedrukt. Dominic en Trudo schoten haar te hulp. Dominic kreeg een ingeving. Hij begon te zingen van Hosanna in der Höhe. De wacht deed of hij hen niet herkende. Hij had opdracht om te controleren. Terwijl hij dat duidelijk maakte aan Dominic, kreeg Trudo van Alphonsine een papiertje toegestopt. Hij stak het gauw weg in de mouw van zijn pij. De wacht riep er een andere soldaat bij en gaf opdracht om Alphonsine naar het hoofdkwartier op de Grote Markt te brengen. De twee minderbroeders maakten zich gauw uit de voeten. Ze waren nog van de emotie aan het bekomen toen Trudo het papiertje uit zijn mouw haalde. Hij las het voor. Het was een adres in Gorsem. Ze besloten om naar dat adres te gaan. Ze huurden een tandem in het fietspunt aan het station. Toen ze buiten kwamen uit het verhuurdepot kloeg Dominic over de hoge prijs: “Vijf cent, Bro; daarmee hadden we vijf fluitjes kunnen kopen”. “Och Bro, je kent de waarde van het geld in 1942 niet, zei Trudo, bovendien moet je het ook zo zien: 2,5 cent de man, dat is niet te veel voor een dag huur van een fiets”.

Terug op het boerenerf merkte Dominic op dat eer een hokje aan een hoek van het erf stond. Het was van hout en had een deur van planken met een hartje erin. Hij vond het best charmant. Hij vroeg aan een van de vrouwen die zich voor de slachting verzameld hadden waarvoor het diende. De vrouw keek hem verwonderd aan “Oh, ken dje da nè? da’s et schijthuis”. Natuurlijk, Dominic kon zich wel voor het hoofd slaan voor zoveel onwetendheid. Hij voelde de aandrang om gebruik te maken van het huisje. Hij was ook nieuwsgierig. Hij deed het deurtje open en zag een houten verhoog, blijkbaar om op te gaan zitten. Er was een rond gat in de plank van het verhoog. Een krant lag in een hoek; er was een stuk afgescheurd van een blad. Hij keek in het gat en zag daar het stuk krant liggen. Het dreef op een bruine brij. Hij ging zitten. Hij moest denken aan de campagne ‘kom van dat gat af’ die onlangs op T.V. was gelanceerd om mensen aan te zetten tot meer bewegen. Hij dacht: hier geldt dit niet, hier moet je tot rust komen. Hier past de slogan ‘zet je gat op het gat’. Hij nam de tijd en begon de krant te lezen. Het bleek een krant van het jaar 1940, twee jaar geleden dus. Zou de krant niet verschenen zijn tijdens de oorlog, vroeg Dominic zich af. Dan hebben ze wel een hele voorraad van kranten aangelegd. Een artikel over de koninklijke Sint-Truidense Voetbal Vereniging die 16 jaar oud geworden was trok zijn aandacht. De krant was zeer dun: nauwelijks vier bladzijden. Ze heette ‘Den Tram’. Toen werd zijn blik geleid naar het hartje in de deur waardoor hij de lucht kon zien. Toen hij het huisje verliet was hij een hoop armer maar een ervaring rijker.

Het varken werd geslacht en het vel werd afgebrand met bosjes stro. Dan ging het varken op de ladder die klaarstond tegen de stalmuur. De ladder werd naast het varken gelegd. Met vereende krachten werd het varken ruggelings op de ladder gedraaid. De hammen naar boven en de kop naar beneden. De ladder met het varken werd rechtop tegen de muur gezet: een ‘geleerd varken’. Dan werd het varken opengesneden om de organen en ingewanden te kunnen verwijderen die uit de buik puilden. Een vochtige damp en een wat weeïge geur stegen op. Dan sloegen de vrouwen aan het werk om de darmen proper te maken en worsten te maken.

Als ze rond keken in de saloon viel de haarsnit of beter het ontbreken daaraan bij de jongeren hen op: jongemannen met lang haar. Hun gespreksgenoten hadden ook lang haar en droegen jeans en hadden een parka-jas. Ze rookten sigaretten die ze zelf rolden met tabak uit een blauw plastic zakje en vloeitjes sigarettenpapier. ‘Samson’ stond er op het zakje, met een leeuw met lange manen als logo. Waren de naam Samson en de manen verwijzingen naar het lange haar van de jongens?

Dominic merkte op dat er slechts een paar meisjes in het saloon waren. Ze zagen er bijna hetzelfde uit als de jongens, met ook lang haar en jeans en parka. Hun gesprekspartners verklaarden dat het er niet altijd zo zacht aan toe ging als vanavond. Soms waren er heuse knokpartijen. De vrouwen hielden daar zo niet van, die hadden hun eigen plaatsen.                        Een oudere man in het gezelschap naast hen liet zich juist ontvallen dat hij liever de mode van enkele jaren geleden had, met mini-rokjes en hot pants voor de meisjes en met hoog opgestoken haar voor de vrouwen. Hij had geen goed woord over voor dat ‘langharig werkschuw tuig’ van tegenwoordig. Hij liet zich meeslepen in zijn betoog en schold een leeftijdsgenoot van Dominic en Trudo uit voor ‘Vaalen Ippie’. Die beschouwde het heimelijk als een compliment. Maar hij beet toch terug: “Mijn flower heeft tenminste power”.

De volgende ochtend wordt Trudo gewekt door een kriebeling in zijn neus. Hij probeert de kriebel weg te wrijven met zijn hand. Het blijft jeuken. Op de duur zet hij zich rechtop en kijkt in het rond. Het is echter zeer donker in de grotten. Hij meent een gegiechel te horen. Van waar komt het? Hij vindt zijn zaklamp. Hij staat op en doet enkele stappen. De grotten zijn een echt doolhof. Hij hoort geritsel van achter een wand van de grotten. Hij loopt in de richting van het geluid. “Wie ben je?” roept hij. Geen antwoord. “Waar ben je?”. Hij loopt het dichtsbije blokje om. Weer geritsel. “Laat je zien!”. Dan komt een mannetje te voorschijn. Het mannetje heeft een hoedje op en ziet er verwaarloosd uit. “Ik ben een alverman, zegt hij, mijn naam is Fafifournik”. “Aangenaam, ik ben Trudo”. Dominic is ook wakker geworden. In het gesprek bij het ontbijt vernemen ze dat deze man buiten de maatschappij leeft en zich hier al jaren schuil houdt. Wanneer Dominic en Trudo hem vertellen dat ze op pelgrimstocht  zijn, kan hij hun aanwezigheid in zijn schuiloord wel appreciëren. Daarmee weet hij dat ze niet zullen blijven en hem niet zullen storen. Na het ontbijt nemen ze afscheid van het alvermannetje en vatten hun tweede etappe aan. Ze beseffen dat de eerste dag niet best was en dat ze zich moeten herpakken.

De tweede dag brengt hen naar Namen. Ze komen via de RAVEL (réseau autonome des voies lentes) in het hart van de stad terecht. Namen is een leuke stad. Ze hebben hun slaapplaats boven op de citadel. “We kunnen met de téléphérique gaan” oppert Trudo. Dominique zegt dat hij niet op de téléphérique durft want dat hij hoogtevrees heeft. Dus gaat Trudo met de téléphérique en Dominic gaat te voet naar boven. Trudo heeft een prachtig uitzicht op de stad en op de samenvloeiing van Samber en Maas en op de brug over de Maas waar het Ros Beiaard (Cheval Bayard) de wacht houdt. Trudo vindt het spijtig dat  Dominique terug deinsde om de téléphérique te nemen. Hij meent zich nochtans te herinneren dat Dominique sprak dat hij regelmatig ging parachute springen in Schaffen voordat hij intrad als minderbroeder.

Op weg langs de Maas naar de stad Charleville-Mézières zien ze aan een brug over de spoorweg iets wat ze nog nooit eerder zagen: een éénwieler. Ze zijn danig onder de indruk van dit ding. Ze gaan een gesprek aan met de berijdster ervan. Ze kunnen niet goed begrijpen dat zij zich kan recht houden op zulk een fiets. De berijdster is een Engelse, ze heet Jane. Ze is pas vier dagen geleden begonnen aan een wereldreis die haar twee jaar zal kosten. Ze was chef-kok en is 30 jaar geworden. Bij gelegenheid van haar verjaardag had ze haar leven overschouwd. Ze had zich afgevraagd wat ze de rest van haar leven nog zou gaan doen. Ze had vastgesteld dat ze in de afgelopen jaren goed had verdiend. Ze had geen gezin, geen man of geen kinderen om voor te zorgen. Ze was tot de bevinding gekomen: “ik wil de wereld zien”. Trudo vindt dit een interessant verhaal en Dominic vindt het onwaarschijnlijk. Ze zijn vol bewondering voor de avontuurlijke spirit en de on-bevreesdheid van de vrouw om zulke reis alleen aan te vatten.  Wat ze niet weten: de vrouw is ook vol bewondering voor de voettocht naar Compostela die zij ondernemen.

Ze komen door een streek met veel natuur: het plateau de Millevaches. Daar zien ze zoals verwacht koetjes in de wei, maar ook kuddes schapen.

Jane maakt er geen geheim van dat ze atheiste is. En nog minder dat ze feministe is. Ze orakelt “De man schiep God naar zijn beeld en gelijkenis. Hij gaf Eva ook de hoofdschuld van de erfzonde”. Daarom zijn de feministes boos, even boos als God de Moeder in de feministische versie van de uitdrijving uit het aards paradijs. Ze is hevig voorstander van de eis van de feministen voor een herschrijving van het scheppingsverhaal. Ze hebben meerdere discussies over geloof in een god. Dominic voert bijna-dood-ervaringen op als bewijs van leven na de dood. Jane aanvaardt dat niet als een wetenschappelijk bewijs. Ze vraagt of Trudo een bijna-dood-ervaring heeft meegemaakt. Als Trudo toegeeft dat hij dat niet zelf heeft meegemaakt, zegt ze dat het een zoveelste verhaal is van ‘horen zeggen’. “Eerst zien, en dan maar geloven. Nooit geloven zonder zien”. Deze discussie eindigt op een remise. Er volgen nog meer discussies met remises. 

”Is er al een Tarzan aan komen zwieren aan een liaan?” wil Dominic weten van Jane. Jane zonder vrees wil niet over dat onderwerp praten. Het is duidelijk een gevoelig punt. Ze speelt de bal terug. “En bij jou, heeft er al een Dominique, nique … gelachen naar jou?” Dominic is in de war. Was dat nu gemeen van Jane, of was het gemeend?  

Op de tocht ontmoeten ze veel pelgrims. Vooral in de auberges hebben ze ‘s avonds en ‘s ochtends gelegenheid om met andere pelgrims te spreken. Ze komen erachter dat moderne pelgrims ook vaak ongelovigen zijn.

Op een ochtend verrast Jacques heel het gezelschap dat deze nacht in de auberge heeft overnacht op zijn culinair hoogstandje: groene omelet met spek (green eggs and ham). Hij heeft gekozen voor het groen van spinazie, en voor olijfolie in de pan natuurlijk. De gezellen laten het smaken. Trudo herinnert zich dat ‘spek en eieren’ in zijn jeugd stond voor een stevig ontbijt voor mensen die zware fysieke arbeid moesten leveren.                                      

Op de zesenzestigste etappe komt er een gezel bij: een vredesduif. Ze zit te drinken aan een vijver. Ze heeft een palmtakje in haar bek. Als ze het gezelschap ziet naderen, vliegt ze op. Ze blijft voor hen uit of achter hen vliegen. De tochtgenoten hebben het eerst niet door. Na verloop van tijd realiseren ze zich dat die duif in hun omtrek blijft. Als ze even halthouden, gaat de viervoeter kennismaken met de duif. Hij komt kwispelstaartend terug. ’s Avonds als ze aangekomen zijn aan hun onderkomen voor de nacht, blijft de duif nog steeds bij hen. De tochtgenoten begeven zich aan het avondmaal in de auberge. De duif gaat maïs eten samen met de lokale kippen. Als ze gegeten heeft neemt ze het palmtakje weer in de bek. De vredesduif is dadelijk beste maatjes met de kippen. Ze verbroedert ook met lokale duiven die hun avondrondje vliegen rond de kerktoren. Ze kirt van plezier “Roekoe, Roekoe”, de andere duiven doen mee. De vredesduif voelt zich goed bij haar soortgenoten. Maar ze voelt zich tegelijkertijd een beetje uitgesloten. Ze is geen dier-van-hier, maar eerder een dier-van-ver. In de volgende dagen ervaren de tochtgenoten dat de vredesduif het goed kan vinden met de viervoeter Fidel en met de ezel Edmond.

De dieren beginnen samen te musiceren. Op een gegeven moment komen ze in de stad Agen. Ze vinden het zo mooi. Het inspireert de dieren. Bij het buitengaan van de stad beginnen ze spontaan ‘Ode an die Freude’ te spelen. De viervoeter speelt op zijn poot. De ezel balkt zo zachtjes. De vredesduif heft een hemels gezang aan. Er komen van alle kanten dieren opdagen om bij te dragen aan de ‘Ode an die Freude’: straathonden, zwerfkatten en ratten. Ook gedomesticeerde dieren zoals blaffende honden en hinnikende paarden in hun wei. Kikkers zijn de blazers. Krekels de strijkers. Er komt een groep kippen op. Ze dansen op de muziek, met opgetrokken schouders zodat hun vleugels beter tot uiting komen. Hun haan speelt voor dirigent. Het is een heuse flashmob geworden. De haan zorgt voor de apotheose: een kordaat Kukeleku (eigenlijk Cocorico, want we zijn in Frankrijk) en dan is het gedaan. Het applaus barst los. Het houdt lang aan. Dan pas valt op hoe groot het publiek geworden is. Na afloop van dit concert volgt er een spontane receptie waarop iedereen welkom is, ook de grijze muizen en de stom verbaasde eekhoorns die niet veel zeggen. Er luiden commentaren van vele dieren, onder andere kalkoenen die kippenvel hebben gekregen van deze opvoering. Op de receptie serveren schapen die van hun kudde losgebroken zijn feta-kaas; kippen doneren eieren, en kikkers kikkerdril (beter dan kaviaar). Dominic, Trudo, Jacques en Jane hebben flink gesupporterd. Na de receptie moeten ze voortmaken om op tijd aan hun volgende bestemming aan te komen. Ze grappen over hun ‘Bremer Stadsmuzikanten’. In Agen hebben ze toch maar geschitterd.    

Tegen de middag slaat het weer om en komen er meer en meer wolken aandrijven. Ze zien de bui al van ver hangen. Opeens barst de hel los: het begint te onweren. Er is niets om te schuilen. Jacques haalt de plastic boven. Iedereen bewondert Jacques’ vooruitziendheid en zijn gevoel voor de collectiviteit. Jacques’ motto is ‘zorgen voor elkaar’. Dominic en Trudo noemen het naastenliefde. Ze schuilen onder het plastic zeil: gezellig samenzijn. Ze maken van de gelegenheid gebruik om te eten: frans brood met camembert en worst en een rood wijntje om het weg te spoelen. Jacques breekt het brood. Voor Edmond zijn er raapjes en voor de vredesduif is er maïs. De viervoeter hoeft niet te eten. Zijn batterijen van Duracell gaan nog lang mee.

In Lourdes maken ze de kaarskensprocessie mee. Ze beginnen al te denken aan hun eindbestemming die nu niet meer te ver weg is.                                                                                                                                                                                     

Over de Pyreneeën komen ze in Spanje. In de Pyreneeën leven beren en lynxen. Ze zijn op hun hoede gedurende de twee dagen dat ze de bergketen oversteken.

Voorbij Ponferrada komen ze een confrater tegen. Hij heet Andreas en is een Duitse Franciskaner broeder. Ze maken kennis. Hij is ook op weg naar Compostela. Hij stapt het laatste stukje met hen mee.

Eindelijk, na ongeveer vier maanden voor Dominic en Trudo, komen ze aan in Santiago de Compostela: een echte blijde inkomst. Op het plein voor de kathedraal is er veel volk: pelgrims, jeugd, miliciens, toeristen. De klokken luiden luid en lang: bim .. bam .. bim .. bam .. bim .. bam .. bim .. bam. Dominic, Trudo, Jacques en Jane denken dat het is om hen te verwelkomen. Op een hoek van het plein zien ze een bruine massa. Als ze dichterbij komen, bemerken Dominic en Trudo dat het allemaal confraters zijn: Franciskaner broeders. Andreas herkent sommigen die hij onderweg is tegengekomen. Velen blijken in groep gekomen te zijn vanuit Assisi. Zovele minderbroeders op dezelfde plaats aangekomen op hetzelfde tijdsstip. Jacques moet denken aan de paddentrek. Dominic kan niet onderdrukken om te sissen: “Onwaarschijnlijk”. Ze gaan de kathedraal binnen. De slinger van Foucault hangt daar van links naar rechts te zwieren. Er is een mis bezig. Ze volgen de mis alhoewel ze niet veel verstaan van het Spaans. Ze begrijpen dat er hulde wordt gebracht aan de pelgrims die talrijk zijn gekomen.

’s Avonds als ze uitgerust zijn gaan ze naar de Pazo de Fonseca. Ze genieten van de feestmaaltijd en Dominic en Trudo vergeten even hun eed van armoede. Later op de avond wordt de polonaise gedanst en de kasatchok.

Er wordt verbroederd onder de minderbroeders. Spijs en drank worden broederlijk gedeeld. Meer dan eens moet Dominic herhalen dat hij geen Dominicaan is maar een Franciskaan. De verhalen van de groep die uit Assisi gekomen is brengen bij Dominic en Trudo een aandrang teweeg om op tocht te gaan naar Assisi. Daar moeten ze nog eens over nadenken.